Bộ Tư pháp triển khai “lá chắn” pháp lý mới trong cuộc chiến chống mua bán người giai đoạn 2026 - 2030Ngày 10/4/2026, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã ban hành Quyết định số 976/QĐ-BTP về Kế hoạch thực hiện Chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn 2026 - 2030. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ thuộc phạm vi chức năng, nhiệm vụ của Ngành Tư pháp được giao tại Quyết định số 33/QĐ-TTg ngày 07/01/2026 của Thủ tướng Chính phủ; đồng thời, tạo ra cơ chế bảo vệ toàn diện hơn cho các đối tượng yếu thế, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác phòng, chống mua bán người trong tình hình mới.Những “mắt xích” quan trọng trong chiến lược mới Trước bối cảnh tội phạm mua bán người diễn biến ngày càng phức tạp với các thủ đoạn công nghệ cao và xuyên quốc gia, Kế hoạch của Bộ Tư pháp (theo Quyết định số 976/QĐ-BTP) không chỉ kế thừa các thành tựu trước đó mà còn tập trung đột phá vào việc hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật, phổ biến, giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý.   Trọng tâm của Kế hoạch này là phát huy vai trò của Ngành Tư pháp trong việc rà soát, nghiên cứu và đề xuất sửa đổi các quy định pháp luật liên quan đến phòng, chống mua bán người, trong đó có: pháp luật hình sự, tố tụng hình sự, tương trợ tư pháp, hôn nhân và gia đình, nuôi con nuôi, và di cư lao động; phổ biến giáo dục pháp luật, trợ giúp pháp lý cho nạn nhân… nhằm kịp thời phát hiện những khoảng trống, bất cập của pháp luật để kiến nghị sửa đổi, bổ sung cho đồng bộ và phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Việc tháo gỡ điểm nghẽn, “vá” các lỗ hổng pháp lý được kỳ vọng sẽ ngăn chặn từ sớm các nguy cơ tội phạm mua bán người lợi dụng “kẽ hở” để hoạt động, kịp thời bảo vệ nạn nhân và những người có nguy cơ cao trở thành nạn nhân của tội phạm mua bán người. Siết chặt quản lý hộ tịch, ngăn chặn mua bán người “trá hình” Một trong những điểm mới đáng chú ý của Kế hoạch là việc tổ chức thi hành pháp luật một cách hiệu quả và tăng cường kiểm soát các hoạt động dễ bị tội phạm lợi dụng để mua bán người. Ví dụ như: trong công tác hôn nhân gia đình, tăng cường kiểm tra, giám sát cơ quan đăng ký hộ tịch trong việc thực hiện đăng ký kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài để đảm bảo tính tự nguyện và đúng pháp luật. Trong công tác nuôi con nuôi: Giám sát chặt chẽ các quy trình, thủ tục để kịp thời phát hiện những hoạt động tiềm ẩn nguy cơ mua bán người, những dấu hiệu trục lợi hoặc mua bán trẻ em núp bóng nhân đạo “đăng ký kết hôn” hoặc “nuôi con nuôi”. Lấy nạn nhân làm trung tâm của hỗ trợ và trợ giúp pháp lý Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được xác định là một trong những giải pháp then chốt trong phòng, chống mua bán người. Kế hoạch đặt mục tiêu nâng cao khả năng tiếp cận pháp luật, tiếp cận công lý cho người dân thông qua yêu cầu đổi mới mạnh mẽ nội dung, hình thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng thiết thực, dễ hiểu, dễ tiếp cận, phù hợp với từng nhóm đối tượng và địa bàn. Việc truyền thông sẽ tập trung vào các khu vực có nguy cơ cao, các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như phụ nữ, trẻ em, người lao động di cư, người dân vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới. Nội dung phổ biến không chỉ dừng lại ở việc cung cấp quy định pháp luật mà còn hướng tới nâng cao kỹ năng nhận diện, phòng tránh các thủ đoạn mua bán người, nâng cao ý thức tự bảo vệ của người dân. Một điểm nhấn quan trọng trong Kế hoạch là tăng cường trợ giúp pháp lý cho nạn nhân của hành vi mua bán người, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân và người dưới 18 tuổi đi cùng theo quy định của pháp luật. Theo đó, nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân và người dưới 18 tuổi đi cùng được hỗ trợ và trợ giúp pháp lý miễn phí, kịp thời ngay từ giai đoạn được phát hiện hoặc tiếp nhận. Nội dung trợ giúp pháp lý bao gồm tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng và các hoạt động hỗ trợ pháp lý khác nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nạn nhân.  Các hoạt động này sẽ được triển khai chủ động tại cơ sở, đặc biệt là tại các trung tâm bảo trợ xã hội, các cơ sở hỗ trợ nạn nhân, cơ sở trợ giúp xã hội khác hoạt động hỗ trợ nạn nhân và trong các đợt cao điểm như “Ngày thế giới phòng, chống mua bán người” và “Ngày toàn dân phòng chống mua bán người”. Việc tăng cường năng lực cho đội ngũ thực hiện trợ giúp pháp lý cũng được đặt ra như một yêu cầu cấp thiết, thông qua các chương trình đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về kỹ năng, kiến thức liên quan đến lĩnh vực phòng, chống mua bán người để kịp thời cung cấp dịch vụ có chất lượng cho nạn nhân. Qua đó góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân, đặc biệt là quyền của nạn nhân và những người có nguy cơ cao trở thành nạn nhân của tội phạm mua bán người. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, “số hóa” công tác tuyên truyền đến vùng sâu, vùng xa Nhận thức được phổ biến giáo dục pháp luật là “chìa khóa” để phòng ngừa, Bộ Tư pháp định hướng đổi mới mạnh mẽ cách thức truyền thông bằng nhiều hình thức: trực tiếp, trực tuyến; Ứng dụng công nghệ: Khai thác tối đa mạng xã hội, các nền tảng số như Cổng pháp luật quốc gia, Cổng thông tin điện tử Bộ Tư pháp, Cổng Thông tin điện tử phổ biến, giáo dục pháp luật quốc gia, Trang Thông tin điện tử trợ giúp pháp lý Việt Nam, Trang Thông tin điện tử Sở Tư pháp và ứng dụng di động để tiếp cận giới trẻ và lao động di cư. Các Chương trình truyền thông tập trung vào đối tượng yếu thế dễ bị tổn thương như phụ nữ, trẻ em, người lao động di cư, người dân vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới: Ưu tiên nguồn lực cho các khu vực biên giới, vùng sâu, vùng xa – nơi người dân dễ bị tổn thương bởi các chiêu trò “việc nhẹ lương cao”. Nội dung phổ biến không chỉ dừng lại ở việc cung cấp quy định pháp luật mà còn hướng tới nâng cao kỹ năng nhận diện, phòng tránh các thủ đoạn mua bán người, nâng cao ý thức tự bảo vệ của người dân. Đẩy mạnh phối hợp liên ngành, hợp tác quốc tế và sự quyết tâm của toàn Ngành tư pháp Kế hoạch 976 đề cao vai trò của công tác phối hợp liên ngành trong triển khai các nhiệm vụ phòng, chống mua bán người. Bộ Tư pháp sẽ chủ động phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và các tổ chức có liên quan trong việc xây dựng, triển khai các hoạt động cụ thể, bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất và hiệu quả. Việc chia sẻ thông tin, kinh nghiệm, phối hợp trong xử lý các vụ việc liên quan đến mua bán người sẽ góp phần nâng cao chất lượng công tác và hạn chế những khoảng trống trong quản lý. Bên cạnh nội lực, Bộ Tư pháp xác định hợp tác quốc tế là nhiệm vụ không thể tách rời. Việc trao đổi thông tin, học hỏi kinh nghiệm từ các tổ chức quốc tế sẽ giúp Việt Nam nâng cao vị thế và hiệu quả trong nỗ lực chung của toàn cầu. Chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn 2026-2030 đã bám sát các chủ trương, chính sách, văn bản của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước; thể hiện đầy đủ, kịp thời, hiệu quả các nhiệm vụ được giao cho Bộ Tư pháp trong tại Quyết định số 33/QĐ-TTg ngày 07/01/2026 của Thủ tướng Chính phủ và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước bằng pháp luật trong phòng ngừa, phát hiện, xử lý hành vi mua bán người; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân và người dưới 18 tuổi đi cùng theo quy định của pháp luật, đặc biệt là phụ nữ, trẻ em và người chưa thành niên; tăng cường hỗ trợ và trợ giúp pháp lý để giúp các đối tượng  này sớm phục hồi sau khi được giải cứu. Với sự phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng đơn vị và cơ chế kiểm tra, giám sát định kỳ, Kế hoạch được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển biến rõ nét cho hoạt động của Ngành Tư pháp giai đoạn 2026–2030. Không chỉ dừng lại ở việc xử lý tội phạm, mục tiêu cao nhất là xây dựng một môi trường xã hội an toàn, nơi quyền con người được tôn trọng và bảo vệ tối đa. Có thể thấy, Kế hoạch thực hiện Chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn 2026 - 2030 của Bộ Tư pháp đã xác định rõ các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, bám sát chức năng, nhiệm vụ của ngành, đồng thời phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Việc triển khai đồng bộ, hiệu quả Kế hoạch sẽ góp phần quan trọng vào việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác phòng, chống mua bán người, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, giữ vững trật tự, an toàn xã hội. Trong thời gian tới, với sự quyết tâm của toàn ngành Tư pháp cùng sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, địa phương, Kế hoạch được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến rõ nét trong công tác phòng, chống mua bán người, góp phần xây dựng một môi trường xã hội an toàn, lành mạnh, nơi quyền con người và quyền công dân được tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm một cách thực chất.