Xã hội hiện nay vẫn còn nhiều người khuyết tật phải đối mặt với những rào cản về thể chất, giao tiếp và khả năng tự bảo vệ mình trước pháp luật, khiến việc tiếp cận công lý không phải lúc nào cũng dễ dàng. Tại tỉnh An Giang (tỉnh Kiên Giang cũ), công tác trợ giúp pháp lý nhiều năm qua đã trở thành điểm tựa quan trọng, giúp người khuyết tật bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp khi gặp khó khăn trong cuộc sống.
Theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, người khuyết tật thuộc diện có khó khăn về tài chính là một trong những nhóm đối tượng được hưởng dịch vụ trợ giúp pháp lý miễn phí của Nhà nước. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn nhiều người khuyết tật chưa biết đến quyền lợi này. Chỉ khi được cán bộ địa phương, tổ chức đoàn thể hoặc người quen giới thiệu đến Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh, họ mới biết rằng pháp luật có những cơ chế để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Những chuyến công tác trợ giúp pháp lý về cơ sở thường để lại nhiều cảm xúc đối với những người làm nghề. Đó là những con đường nhỏ dẫn vào các xóm quê ven kênh, nơi những căn nhà đơn sơ nằm nép mình dưới hàng dừa hoặc cuối con lộ đất. Ở đó có những người khuyết tật sống lặng lẽ cùng gia đình, ít khi bước ra khỏi không gian quen thuộc của mình. Khi gặp vướng mắc pháp luật, họ thường không biết phải tìm đến đâu để được hỗ trợ.
Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước thăm hỏi người khuyết tật sau khi kết thúc vụ việc Trợ giúp pháp lý
Trong quá trình tiếp nhận và giải quyết vụ việc, trợ giúp viên pháp lý không chỉ làm công việc chuyên môn mà còn phải kiên nhẫn lắng nghe, giải thích nhiều lần để người khuyết tật hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình theo quy định của pháp luật. Sự kiên trì đó giúp họ thêm tự tin khi làm việc với các cơ quan tiến hành tố tụng hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Những con số phía sau là những câu chuyện đời
Tại tỉnh An Giang, công tác trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật nhiều năm qua luôn được quan tâm triển khai. Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh đã chủ động phối hợp với chính quyền cơ sở, các cơ quan tiến hành tố tụng và các tổ chức xã hội để kịp thời phát hiện, hỗ trợ những trường hợp người khuyết tật gặp vướng mắc pháp luật. Chỉ riêng trong năm 2025, Trung tâm đã tham gia tố tụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho 26 người khuyết tật có khó khăn về tài chính trong các vụ án hình sự và dân sự. Đằng sau những con số thống kê ấy là nhiều phận đời và tiếng nói dễ bị lãng quên, nhất là khi không có sự hỗ trợ của trợ giúp pháp lý.
Một trường hợp đang được trợ giúp pháp lý tham gia bảo vệ là Phan Văn K, một thanh niên câm điếc bẩm sinh tại Đông Hưng, tỉnh An Giang. Do hạn chế trong giao tiếp và nhận thức, K bị một đối tượng lợi dụng chở đi thực hiện nhiều vụ trộm cắp tài sản của người dân với tổng giá trị hơn 36 triệu đồng. Ngay từ giai đoạn điều tra, trợ giúp viên pháp lý đã tham gia cùng gia đình và người phiên dịch để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp cho K trong quá trình giải quyết vụ án.
Người khuyết tật cũng có thể trở thành nạn nhân của những hành vi xâm hại. Một trường hợp cụ thể là chị L, một phụ nữ khuyết tật nặng về thần kinh, cư trú tại Vĩnh Bình, tỉnh An Giang, do hạn chế khả năng nhận thức và tự bảo vệ bản thân đã bị một người quen lợi dụng để thực hiện hành vi xâm hại tình dục, với hậu quả để lại dẫn đến sinh con. Khi vụ việc được phát hiện, cơ quan điều tra đã khởi tố bị can về tội “hiếp dâm” theo quy định của Bộ luật Hình sự. Trong quá trình giải quyết vụ án, trợ giúp viên pháp lý đã tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho chị L, phối hợp với gia đình và các cơ quan tiến hành tố tụng để bảo đảm vụ việc được xem xét khách quan, đúng pháp luật. Những buổi làm việc như vậy đôi khi diễn ra trong không khí nặng nề và nhiều cảm xúc, song điều quan trọng nhất là tiếng nói của những người khuyết tật không còn bị bỏ quên trước pháp luật.
Tăng cường trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật tại An Giang
Bước sang năm 2026, công tác trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật tiếp tục được tỉnh An Giang quan tâm triển khai. Ngày 13/02/2026, Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang đã ban hành Kế hoạch số 87/KH-UBND về triển khai chính sách trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý trên địa bàn tỉnh. Theo đó, UBND các xã, phường và đặc khu trên địa bàn tỉnh đang xây dựng kế hoạch cụ thể tại địa phương, tăng cường phối hợp với Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh nhằm bảo đảm người khuyết tật khi có nhu cầu đều được tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý miễn phí kịp thời và thuận lợi.
Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước thăm hỏi người khuyết tật sau khi kết thúc vụ việc Trợ giúp pháp lý
Bên cạnh đó, các hoạt động truyền thông pháp luật tại cơ sở, tư vấn pháp lý lưu động và ứng dụng công nghệ thông tin trong trợ giúp pháp lý cũng sẽ tiếp tục được đẩy mạnh, góp phần giúp người khuyết tật tiếp cận các dịch vụ pháp lý một cách dễ dàng hơn.
Một thông điệp nhân văn từ những ngày tháng Tư
Ngày Người khuyết tật Việt Nam (18/4) hàng năm, xã hội thường có dịp nhìn lại những nỗ lực bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khuyết tật. Đối với những người làm công tác trợ giúp pháp lý, đó cũng là dịp để nhắc mình về trách nhiệm đứng bên cạnh những phận đời yếu thế. Bởi công lý không phải lúc nào cũng đến bằng một bản án nghiêm khắc hay một khoản bồi thường lớn.
Đôi khi, công lý bắt đầu từ việc một người khuyết tật được lắng nghe, được hỗ trợ pháp lý kịp thời và được đối xử với sự tôn trọng như mọi công dân khác. Ở An Giang, hành trình trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật vẫn đang tiếp tục – lặng lẽ nhưng bền bỉ – để bảo đảm rằng pháp luật luôn đứng về phía những người yếu thế trong xã hội, giúp họ không đơn độc trên hành trình công lý.
Nhân Ngày Người khuyết tật Việt Nam 18/4/2026
Định Giang