Nghị định 163/2026/NĐ-CP: Hỗ trợ pháp lý là "mắt xích" quan trọng trong quy trình cai nghiện 5 giai đoạn

Sự phối hợp liên ngành giữa Công an, Tư pháp và các tổ chức đoàn thể tại cấp xã giúp tạo ra một "mạng lưới an sinh pháp lý" vững chắc. Những nỗ lực này không chỉ giúp người sau cai nghiện ổn định cuộc sống mà còn có ý nghĩa tích cực trong việc giảm thiểu tỷ lệ tái phạm tội về ma túy trên địa bàn.
Để những quy định nhân văn của Nghị định 163/2026/NĐ-CP đi vào cuộc sống, Nhà nước đã có những cam kết mạnh mẽ về nguồn lực tài chính. Thông tư số 147/2025/TT-BTC đã quy định rõ việc quản lý, sử dụng kinh phí sự nghiệp để thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030. Trong đó, một trong những điểm đáng chú ý nhất là Dự án 8 tập trung vào việc nâng cao khả năng tiếp cận, thụ hưởng dịch vụ TGPL chất lượng cho người có liên quan đến ma túy. Nguồn kinh phí sự nghiệp này sẽ được sử dụng để: Xây dựng các chương trình truyền thông, phóng sự chuyên sâu về quyền được TGPL của người sử dụng ma túy, tổ chức các hội nghị, tập huấn nâng cao năng lực cho đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý về các kỹ năng tư vấn đặc thù cho người sau cai nghiện, chi hỗ trợ thực hiện các vụ việc TGPL tham gia tố tụng có tính chất phức tạp hoặc điển hình về ma túy để bảo vệ quyền lợi tối ưu cho người được trợ giúp, số hóa dữ liệu và xây dựng tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ TGPL trên các nền tảng công nghệ thông tin…
Việc đảm bảo ngân sách nhà nước cho các vụ việc TGPL tại các địa phương khó khăn giúp xóa bỏ rào cản tài chính, đảm bảo sự công bằng cho người yếu thế.
Nghị định 163/2026/NĐ-CP cũng đề cập một biện pháp quản lý mới từ ngày 01/7/2026: Biện pháp giám sát điện tử đối với người sau cai nghiện và người đang điều trị nghiện bằng thuốc thay thế. Việc đeo thiết bị giám sát giúp xác định vị trí của người bị quản lý, từ đó hỗ trợ cơ quan chức năng trong việc nhắc nhở và ngăn chặn, hạn chế các hành vi vi phạm. Bên cạnh đó, Nghị định cũng quy định rất chặt chẽ về quyền của người bị giám sát như được tư vấn, hướng dẫn về tính năng thiết bị và có thể được miễn chấp hành thời gian còn lại của biện pháp giám sát nếu chấp hành tốt trong một khoảng thời gian nhất định (1 năm với người lớn và 6 tháng với người chưa thành niên). Đây là minh chứng cho tinh thần pháp luật không chỉ là cưỡng chế mà là sự ghi nhận nỗ lực tiến bộ của con người.
Từ những quy định nêu trên cho thấy công tác TGPL trong phòng, chống ma túy không chỉ đơn thuần là nhiệm vụ pháp lý mà còn là trách nhiệm cao cả của xã hội, thể hiện bản chất nhân văn của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Việc lồng ghép hỗ trợ pháp lý vào quy trình cai nghiện 5 giai đoạn của Nghị định 163/2026/NĐ-CP là một bước tiến dài trong việc bảo vệ quyền con người. Khi một người lầm lỡ chuẩn bị bước ra khỏi cánh cổng cơ sở cai nghiện, nếu trên tay họ là bộ hồ sơ pháp lý đầy đủ và sau lưng họ là sự đồng hành của các Trợ giúp viên pháp lý, họ sẽ không còn cảm thấy cô độc trên hành trình trở về. Mỗi "mắt xích" pháp lý được khơi thông hôm nay sẽ góp phần làm giảm bớt những bi kịch ngày mai, vì một cộng đồng khỏe mạnh, an toàn và tràn đầy tình thương./.