Quyền được trợ giúp pháp lý miễn phí trong các vụ việc, vụ án liên quan ma túy

Một trong những mục tiêu của Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy là phấn đấu đến năm 2030 trợ giúp pháp lý cho 100% số người vi phạm pháp luật liên quan đến ma túy, người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện ma túy và người sau cai nghiện ma túy thuộc diện trợ giúp pháp lý khi có yêu cầu. Để tăng cường khả năng tiếp cận thông tin trợ giúp pháp lý cho người dân, trong đó có người được trợ giúp pháp lý, bài viết xin giới thiệu một số nội dung về quyền được trợ giúp pháp lý miễn phí trong các vụ việc, vụ án liên quan đến ma túy như sau:

Trợ giúp pháp lý là việc cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người được trợ giúp pháp lý trong vụ việc trợ giúp pháp lý theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý. Đây là dịch vụ công thiết yếu góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong tiếp cận công lý và bình đẳng trước pháp luật.

Theo quy định pháp luật hiện hành, người vi phạm pháp luật liên quan đến ma túy, người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện ma túy và người sau cai nghiện ma túy thuộc các trường hợp sau được Nhà nước trợ giúp pháp lý miễn phí khi có yêu cầu: người có công với cách mạng; người thuộc hộ nghèo; trẻ em; người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi là người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị buộc tội, bị hại, người làm chứng, người chấp hành biện pháp xử lý chuyển hướng, phạm nhân; người bị buộc tội thuộc hộ cận nghèo; nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân của hành vi mua bán người và người dưới 18 tuổi đi cùng theo quy định của Luật Phòng, chống mua bán người; người có khó khăn về tài chính thuộc một trong các trường hợp sau đây: Cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi dưỡng khi liệt sĩ còn nhỏ; người nhiễm chất độc da cam; người cao tuổi; người khuyết tật; nạn nhân trong vụ việc bạo lực gia đình; người nhiễm HIV.

Theo pháp luật hiện hành, các quyền của người được trợ giúp pháp lý gồm 8 nội dung sau đây: Được trợ giúp pháp lý mà không phải trả tiền, lợi ích vật chất hoặc lợi ích khác; tự mình hoặc thông qua người thân thích, cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân khác yêu cầu trợ giúp pháp lý; được thông tin về quyền được trợ giúp pháp lý, trình tự, thủ tục trợ giúp pháp lý khi đến tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý và các cơ quan nhà nước có liên quan; yêu cầu giữ bí mật về nội dung vụ việc trợ giúp pháp lý; lựa chọn một tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý và người thực hiện trợ giúp pháp lý tại địa phương trong danh sách được công bố; yêu cầu thay đổi người thực hiện trợ giúp pháp lý khi người đó thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 25 của Luật Trợ giúp pháp lý; thay đổi, rút yêu cầu trợ giúp pháp lý; được bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật; khiếu nại, tố cáo về trợ giúp pháp lý theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý và quy định khác của pháp luật có liên quan.

Do đó, khi gặp vướng mắc pháp luật trong các vụ việc, vụ án có liên quan đến ma túy, người được trợ giúp pháp lý được trợ giúp pháp lý theo các hình thức sau:

+ Tư vấn pháp luật: Là việc người thực hiện trợ giúp pháp lý hướng dẫn, đưa ra ý kiến, giúp soạn thảo văn bản liên quan đến tranh chấp, khiếu nại, vướng mắc pháp luật; hướng dẫn giúp các bên hòa giải, thương lượng, thống nhất hướng giải quyết vụ việc, vụ án liên quan đến ma túy.

+ Tham gia tố tụng: Trợ giúp viên pháp lý, luật sư thực hiện trợ giúp pháp lý tham gia tố tụng với tư cách là người bào chữa hoặc người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người được trợ giúp pháp lý theo quy định trong các vụ việc, vụ án liên quan đến ma túy.

+ Đại diện ngoài tố tụng: Trợ giúp viên pháp lý, luật sư thực hiện trợ giúp pháp lý đại diện ngoài tố tụng cho người được trợ giúp pháp lý trước cơ quan nhà nước có thẩm quyền (ví dụ như Ủy ban nhân dân xã, phường…) trong các vụ việc, vụ án liên quan đến ma túy.

Khi yêu cầu trợ giúp pháp lý, người yêu cầu trợ giúp pháp lý phải nộp hồ sơ cho tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý, bao gồm các giấy tờ sau: Đơn yêu cầu trợ giúp pháp lý; giấy tờ chứng minh là người thuộc diện được trợ giúp pháp lý theo quy định; các giấy tờ, tài liệu có liên quan đến vụ việc trợ giúp pháp lý.

Việc nộp hồ sơ yêu cầu trợ giúp pháp lý được thực hiện theo 03 cách thức sau đây: Người yêu cầu trợ giúp pháp lý tới trực tiếp các tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý hoặc gửi hồ sơ qua các dịch vụ bưu chính viễn thông tới các tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý; gửi hồ sơ qua fax, mail hoặc thông qua hình thức điện tử, ví dụ như Cổng dịch vụ công quốc gia (thủ tục yêu cầu trợ giúp pháp lý - mã 2.000829).

Khi có vướng mắc pháp luật nói chung, vướng mắc pháp luật trong các vụ việc, vụ án có liên quan đến ma túy nói riêng, người được trợ giúp pháp lý hãy liên hệ đến các tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý sau đây: Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước thuộc Sở Tư pháp tỉnh, thành phố; các tổ chức hành nghề luật sư, tổ chức tư vấn pháp luật tham gia trợ giúp pháp lý tại địa phương.

Địa chỉ liên hệ các tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý nêu trên được công bố công khai tại: Cổng thông tin điện tử Pháp luật quốc gia; Cổng thông tin điện tử Bộ Tư pháp; Trang thông tin điện tử trợ giúp pháp lý Việt Nam; Trang thông tin điện tử Sở Tư pháp tại địa phương hoặc số điện thoại đường dây nóng trợ giúp pháp lý: 18001233 (cước gọi miễn phí)/số điện thoại: 024. 6273.9631 (Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp); tải Ứng dụng điện thoại di động về trợ giúp pháp lý để biết thông tin./.

Thanh Trịnh

Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý