Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật: Hành trình nhân văn và bước ngoặt mới
20/07/2026
Từ Chỉ thị số 39-CT/TW của Ban Bí thư đến những chuyển biến mang tính nền tảng
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Bất kỳ một chế độ tốt đẹp nào cũng phải lấy việc bảo đảm quyền lợi và hạnh phúc cho mọi tầng lớp nhân dân làm mục tiêu cao cả nhất”. Thấm nhuần tư tưởng ấy, Đảng và Nhà nước ta luôn xác định việc chăm lo, bảo đảm quyền và phát huy vai trò của người nghèo, người khuyết tật và những người “dễ bị tổn thương” là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, góp phần thực hiện chính sách an sinh - xã hội và phát triển bền vững. Trong đó, công tác trợ giúp pháp lý (TGPL) cho người khuyết tật góp phần đáng kể trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người khuyết tật, bảo đảm công bằng trước pháp luật, “không để ai bị bỏ lại phía sau”, củng cố vững chắc niềm tin của nhân dân vào công lý và chính sách của Đảng, Nhà nước ta.
Nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của hệ thống chính trị trong thực hiện chính sách đối với người khuyết tật, ngày 01/11/2019, Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị số 39-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác người khuyết tật. Qua gần 07 năm triển khai thực hiện, có thể khẳng định công tácngười khuyết tậtđã mang lại những kết quả toàn diện, đặc biệt là trong lĩnh vực TGPL.
Trước hết, phải kể đến chuyển biến về tư duy chỉ đạo và điều hành. Các cấp uỷ đảng và chính quyền đã quan tâm đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quán triệt, triển khai các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về người khuyết tật và quyền của người khuyết tật, trong đó có quyền được trợ giúp pháp lý.
Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 đã thể chế hoá kịp thời chủ trương của Đảng, quy định đối tượng người khuyết tật có khó khăn về tài chính thuộc diện được TGPL. Trên cơ sở đó, hàng năm, Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và TGPL đã chủ động tham mưu Bộ Tư pháp ban hành các Kế hoạch triển khai chính sách TGPL cho người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý, tạo cơ sở cho việc triển khai đồng bộ, thống nhất và toàn diện các hoạt động TGPL cho đối tượng này ở cả trung ương và địa phương[1]. Nhờ đó, số lượng vụ việc TGPL cho người khuyết tật tăng lên; năng lực đội ngũ người thực hiện TGPL và chất lượng vụ việc ngày càng được quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi cho người khuyết tật tiếp cận pháp luật và TGPL miễn phí để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ.
Đặc biệt, ngày 23/4/2026, Luật TGPL số 05/2026/QH16 sửa đổi một số điều Luật TGPL (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2027) được Quốc hội thông qua đã mở rộng quy định “người khuyết tật” thuộc diện được TGPL, trong đó bỏ điều kiện “có khó khăn tài chính”, nhằm tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho mọi người khuyết tật được tiếp cận và sử dụng dịch vụ TGPL miễn phí của nhà nước.
Để nâng cao ý thức trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cộng đồng và xã hội đối với người khuyết tật, bảo đảm mục tiêu phát triển bền vững của Nhà nước “không một ai bị bỏ lại phía sau”, hàng năm, hoạt động truyền thông cho người được TGPL nói chung và người khuyết tật nói riêng được tích cực đẩy mạnh, đa dạng về hình thức, phong phú về nội dung nhằm mục đích giúp người được TGPL, trong đó có người khuyết tật thuộc diện TGPL được tiếp cận, thụ hưởng dịch vụ TGPL miễn phí của Nhà nước một cách kịp thời, hiệu quả. Hoạt động truyền thông cho người khuyết tật được thực hiện qua việc tổ chức hội nghị, tọa đàm, phát sóng thông điệp về TGPL cho người khuyết tật có khó khăn về tài chính, cũng như cung cấp tài liệu, tờ gấp pháp luật. Các thông tin này được công khai trên Cổng thông tin Bộ Tư pháp, Trang thông tin TGPL Việt Nam và các trang điện tử khác, giúp người dân dễ dàng tiếp cận. Các địa phương cũng tích cực lắp đặt bảng thông tin, hộp tin về TGPL tại các cơ quan tố tụng, UBND cấp xã, và phối hợp với các phương tiện truyền thông để tuyên truyền về quyền TGPL cho người khuyết tật.
Hoạt động truyền thông TGPL về cơ sở được thực hiện tại nhiều địa phương, đối tượng tham gia rất đa dạng gồm già làng trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng. Trong các buổi truyền thông, nhiều người khuyết tật thuộc diện TGPL đã được tư vấn pháp luật kết hợp với phổ biến quyền của người khuyết tật (trong đó lồng ghép các nội dung về quyền được TGPL của người khuyết tật), góp phần nâng cao hiểu biết pháp luật, ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật của người dân nói chung và người khuyết tật nói riêng.
Bên cạnh đó, nhằm bảo đảm chất lượng, hiệu quả dịch vụ TGPL cho người khuyết tật, công tác tập huấn, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho người thực hiện TGPL về kỹ năng TGPL cho người khuyết tật là một trong những nhiệm vụ được Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và TGPL và các địa phương quan tâm thực hiện. Cục đã tổ chức nhiều lớp tập huấn cho người thực hiện TGPL về kỹ năng tham gia tố tụng hình sự, dân sự, kỹ năng thực hiện TGPL cho các nhóm đối tượng đặc thù (trong đó có người khuyết tật thuộc diện TGPL).
Năm 2024-2025, triển khai dự án “Tăng cường TGPL cho người nghèo và đối tượng yếu thế”, Cục PB&TG đã phối hợp với chuyên gia xây dựng Tài liệu và tổ chức nhiều lớp tập huấn cho người thực hiện TGPL về kỹ năng giải quyết các vụ việc TGPL cho nhóm dễ bị tổn thương, trong đó có phụ nữ dân tộc thiểu số, nạn nhân bạo lực gia đình và người khuyết tật.
Những con số biết nói và giá trị của công lý
Hiệu quả của một chủ trương không nằm trên những trang giấy, mà được đo bằng lợi ích thực tế đem lại cho người dân. Với mục đích lấy người được TGPL là trung tâm và để tăng cường nguồn tiếp cận vụ việc TGPL trong đó có vụ việc TGPL cho người khuyết tật, các Trung tâm TGPL nhà nước thường xuyên cập nhật và cung cấp danh sách tổ chức thực hiện TGPL, người thực hiện TGPL và phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng, cơ sở giam giữ và trại giam, Ủy ban nhân dân cấp xã, Công an cấp xã, Đồn Công an, Hội người khuyết tật, các cơ sở trợ giúp xã hội, cơ sở kinh doanh, các tổ chức khác của người khuyết tật để phát hiện nhu cầu TGPL và giới thiệu người khuyết tật thuộc diện được TGPL đến Trung tâm TGPL nhà nước khi họ có yêu cầu TGPL.
Từ năm 2020 đến hết 31/12/2025, các Trung tâm TGPL nhà nước trong toàn quốc đã thực hiện TGPL cho 8.011 lượt người khuyết tật có khó khăn về tài chính. Trong đó, tư vấn pháp luật cho 3.154 lượt người, tham gia tố tụng cho 4.749 lượt người, đại diện ngoài tố tụng cho 108 lượt người. Theo lĩnh vực TGPL thì có: 3.722 lượt người khuyết tật có khó khăn về tài chính được TGPL trong lĩnh vực dân sự, 2.458 lượt người khuyết tật có khó khăn về tài chính được TGPL trong lĩnh vực hình sự, 268 lượt người khuyết tật có khó khăn về tài chính được TGPL trong lĩnh vực hành chính, 1.563 lượt người khuyết tật có khó khăn về tài chính được TGPL trong các lĩnh vực khác. Qua báo cáo của các địa phương và qua kiểm tra, theo dõi của Cục PB&TG, các vụ việc TGPL (trong đó có vụ việc TGPL cho người khuyết tật có khó khăn về tài chính) đều đạt chất lượng trở lên. Nhiều vụ việc TGPL được đánh giá chất lượng tốt, nhiều vụ việc TGPL đươc đánh giá hiệu quả và xác định là “thành công”. Đó là những vụ việc mà người được TGPL được bào chữa giảm nhẹ hình phạt, chuyển tội danh nhẹ hơn hoặc thắng kiện trong các vụ án dân sự, bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của người được TGPL là khuyết tật thuộc diện TGPL. Đó không đơn thuần là những con số thống kê, mà là những mảnh đời, số phận được TGPL miễn phí, tạo niềm tin vào công lý, thắp sáng ước mơ và hy vọng trong lòng những người người khuyết tật dễbị tổn thương.
Bước ngoặt từ quy định của Luật TGPL số 11/2017 đến quy định của Luật 05/2026/QH16 và yêu cầu TGPL trong tình hình mới
Nhìn lại chặng đường đã qua, bên cạnh những kết quả quan trọng, thực tiễn vẫn đòi hỏi những bước đi đột phá hơn để hiện thực hóa quan điểm của Đảng và Đồng chí Tổng Bí thư về việc nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ xã hội bình đẳng cho người khuyết tật.
Một dấu mốc lịch sử đã được thiết lập khi vào ngày 23/4/2026, Quốc hội thông qua Luật TGPL số 05/2026/QH16 (sửa đổi một số điều Luật TGPL, có hiệu lực từ 01/01/2027). Đột phá căn bản của đạo luật này là việc mở rộng đối tượng “người khuyết tật” được TGPL mà không đi kèm điều kiện "có khó khăn tài chính" như trước đây. Đây là bước chuyển tư duy mang tính cách mạng: chuyển từ "hỗ trợ mang tính an sinh" sang bảo đảm quyền con người một cách đầy đủ, tạo điều kiện thuận lợi nhất để mọi người khuyết tật tiếp cận dịch vụ pháp lý miễn phí của Nhà nước.
Ngày 03/12/2025, tại Trụ sở Trung ương Đảng, đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm chủ trì buổi làm việc về tình hình thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với người khuyết tật, đồng chí Tổng Bí thư nhấn mạnh: việc chăm lo cho người khuyết tật không chỉ là trách nhiệm đạo lý, mà còn là thước đo của sự văn minh, hiện đại, là yêu cầu của phát triển bền vững và hội nhập quốc tế. Trong những năm qua, Đảng, Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách quan trọng; nhiều mô hình hỗ trợ, phục hồi chức năng, giáo dục hòa nhập, tạo việc làm... đã phát huy hiệu quả. Nhiều người khuyết tật đã nỗ lực vươn lên, học tập, lao động, đóng góp giá trị cho xã hội. Tổng Bí thư chỉ rõ, thực tiễn cho thấy, phần lớn người khuyết tật còn gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống hằng ngày. Không ít người khuyết tật, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, vẫn đối mặt với nguy cơ bị bạo lực, bị bỏ rơi, bị phân biệt đối xử. Nhằm xác định rõ những khó khăn, đề ra các giải pháp thiết thực, Tổng Bí thư yêu cầu phải hướng tới mục tiêu rất rõ ràng: Không để bất kỳ người khuyết tật nào bị bỏ lại phía sau. Mọi người khuyết tật đều có cơ hội sống tốt hơn mỗi ngày[2].
Trong bối cảnh Đảng và Nhà nước quan tâm nhiều hơn đến việc nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm quyền tiếp cận các dịch vụ xã hội bình đẳng và không để người khuyết tật bị bỏ lại phía sau, cần đánh giá kỹ hơn việc triển khai Chỉ thị số 39-CT/TW của Ban Bí thư từ đó tham mưu Ban Bí thư ban hành chỉ đạo cụ thể hơn, toàn diện hơn về công tác người khuyết tật. Trong lĩnh vực TGPL, Luật TGPL số 05/2026/QH16 đã bổ sung hoàn thiện Luật Trợ giúp pháp lý số 11/2027, tạo khung khổ pháp luật toàn diện hơn, đầy đủ hơn và phù hợp hơn cho việc phát triển TGPL ở tầm cao mới. Cùng với đó, cần đưa những nội dung mới về TGPL vào Chỉ thị của Đảng về “Tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác người khuyết tật trong tình hình mới” cho phù hợp hơn, thực chất hơn và chiến lược hơn. Đó không chỉ là việc thiết lập cơ chế phù hợp hơn để bảo vệ tối đa cho người khuyết tật, đặc biệt là các nhóm dễ bị tổn thương như trẻ em khuyết tật, người khuyết tật là đồng bào dân tộc thiểu số...; mà còn tạo cơ hội, "trao quyền" để người khuyết tật có thể chủ động tiếp cận, tham gia một cách bình đẳng vào các hoạt động kinh tế - xã hội – pháp luật và đời sống, trong đó có cả lĩnh vực trợ giúp pháp lý.
Trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật không chỉ là trách nhiệm pháp lý của Nhà nước, mà là thước đo văn minh của một xã hội, là biểu hiện sinh động nhất của bản chất Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Với nền tảng từ Luật TGPL số 11/2017, được sửa đổi bổ sung bởi Luật TGPL số 05/2026/QH16 và định hướng chiến lược từ quan điểm đổi mới của Ban Bí thư, hy vọng thời gian tới, công tác này sẽ tiếp tục đạt được những kết quả mới, đáng ghi nhận, mang lại cuộc sống bình đẳng, tốt đẹp và hạnh phúc hơn cho người khuyết tật trên hành trình phát triển của đất nước.
Trước hết, phải kể đến chuyển biến về tư duy chỉ đạo và điều hành. Các cấp uỷ đảng và chính quyền đã quan tâm đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quán triệt, triển khai các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về người khuyết tật và quyền của người khuyết tật, trong đó có quyền được trợ giúp pháp lý.
Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 đã thể chế hoá kịp thời chủ trương của Đảng, quy định đối tượng người khuyết tật có khó khăn về tài chính thuộc diện được TGPL. Trên cơ sở đó, hàng năm, Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và TGPL đã chủ động tham mưu Bộ Tư pháp ban hành các Kế hoạch triển khai chính sách TGPL cho người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý, tạo cơ sở cho việc triển khai đồng bộ, thống nhất và toàn diện các hoạt động TGPL cho đối tượng này ở cả trung ương và địa phương[1]. Nhờ đó, số lượng vụ việc TGPL cho người khuyết tật tăng lên; năng lực đội ngũ người thực hiện TGPL và chất lượng vụ việc ngày càng được quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi cho người khuyết tật tiếp cận pháp luật và TGPL miễn phí để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ.
Đặc biệt, ngày 23/4/2026, Luật TGPL số 05/2026/QH16 sửa đổi một số điều Luật TGPL (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2027) được Quốc hội thông qua đã mở rộng quy định “người khuyết tật” thuộc diện được TGPL, trong đó bỏ điều kiện “có khó khăn tài chính”, nhằm tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho mọi người khuyết tật được tiếp cận và sử dụng dịch vụ TGPL miễn phí của nhà nước.
Để nâng cao ý thức trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cộng đồng và xã hội đối với người khuyết tật, bảo đảm mục tiêu phát triển bền vững của Nhà nước “không một ai bị bỏ lại phía sau”, hàng năm, hoạt động truyền thông cho người được TGPL nói chung và người khuyết tật nói riêng được tích cực đẩy mạnh, đa dạng về hình thức, phong phú về nội dung nhằm mục đích giúp người được TGPL, trong đó có người khuyết tật thuộc diện TGPL được tiếp cận, thụ hưởng dịch vụ TGPL miễn phí của Nhà nước một cách kịp thời, hiệu quả. Hoạt động truyền thông cho người khuyết tật được thực hiện qua việc tổ chức hội nghị, tọa đàm, phát sóng thông điệp về TGPL cho người khuyết tật có khó khăn về tài chính, cũng như cung cấp tài liệu, tờ gấp pháp luật. Các thông tin này được công khai trên Cổng thông tin Bộ Tư pháp, Trang thông tin TGPL Việt Nam và các trang điện tử khác, giúp người dân dễ dàng tiếp cận. Các địa phương cũng tích cực lắp đặt bảng thông tin, hộp tin về TGPL tại các cơ quan tố tụng, UBND cấp xã, và phối hợp với các phương tiện truyền thông để tuyên truyền về quyền TGPL cho người khuyết tật.
Hoạt động truyền thông TGPL về cơ sở được thực hiện tại nhiều địa phương, đối tượng tham gia rất đa dạng gồm già làng trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng. Trong các buổi truyền thông, nhiều người khuyết tật thuộc diện TGPL đã được tư vấn pháp luật kết hợp với phổ biến quyền của người khuyết tật (trong đó lồng ghép các nội dung về quyền được TGPL của người khuyết tật), góp phần nâng cao hiểu biết pháp luật, ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật của người dân nói chung và người khuyết tật nói riêng.
Bên cạnh đó, nhằm bảo đảm chất lượng, hiệu quả dịch vụ TGPL cho người khuyết tật, công tác tập huấn, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho người thực hiện TGPL về kỹ năng TGPL cho người khuyết tật là một trong những nhiệm vụ được Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và TGPL và các địa phương quan tâm thực hiện. Cục đã tổ chức nhiều lớp tập huấn cho người thực hiện TGPL về kỹ năng tham gia tố tụng hình sự, dân sự, kỹ năng thực hiện TGPL cho các nhóm đối tượng đặc thù (trong đó có người khuyết tật thuộc diện TGPL).
Năm 2024-2025, triển khai dự án “Tăng cường TGPL cho người nghèo và đối tượng yếu thế”, Cục PB&TG đã phối hợp với chuyên gia xây dựng Tài liệu và tổ chức nhiều lớp tập huấn cho người thực hiện TGPL về kỹ năng giải quyết các vụ việc TGPL cho nhóm dễ bị tổn thương, trong đó có phụ nữ dân tộc thiểu số, nạn nhân bạo lực gia đình và người khuyết tật.
Những con số biết nói và giá trị của công lý
Hiệu quả của một chủ trương không nằm trên những trang giấy, mà được đo bằng lợi ích thực tế đem lại cho người dân. Với mục đích lấy người được TGPL là trung tâm và để tăng cường nguồn tiếp cận vụ việc TGPL trong đó có vụ việc TGPL cho người khuyết tật, các Trung tâm TGPL nhà nước thường xuyên cập nhật và cung cấp danh sách tổ chức thực hiện TGPL, người thực hiện TGPL và phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng, cơ sở giam giữ và trại giam, Ủy ban nhân dân cấp xã, Công an cấp xã, Đồn Công an, Hội người khuyết tật, các cơ sở trợ giúp xã hội, cơ sở kinh doanh, các tổ chức khác của người khuyết tật để phát hiện nhu cầu TGPL và giới thiệu người khuyết tật thuộc diện được TGPL đến Trung tâm TGPL nhà nước khi họ có yêu cầu TGPL.
Từ năm 2020 đến hết 31/12/2025, các Trung tâm TGPL nhà nước trong toàn quốc đã thực hiện TGPL cho 8.011 lượt người khuyết tật có khó khăn về tài chính. Trong đó, tư vấn pháp luật cho 3.154 lượt người, tham gia tố tụng cho 4.749 lượt người, đại diện ngoài tố tụng cho 108 lượt người. Theo lĩnh vực TGPL thì có: 3.722 lượt người khuyết tật có khó khăn về tài chính được TGPL trong lĩnh vực dân sự, 2.458 lượt người khuyết tật có khó khăn về tài chính được TGPL trong lĩnh vực hình sự, 268 lượt người khuyết tật có khó khăn về tài chính được TGPL trong lĩnh vực hành chính, 1.563 lượt người khuyết tật có khó khăn về tài chính được TGPL trong các lĩnh vực khác. Qua báo cáo của các địa phương và qua kiểm tra, theo dõi của Cục PB&TG, các vụ việc TGPL (trong đó có vụ việc TGPL cho người khuyết tật có khó khăn về tài chính) đều đạt chất lượng trở lên. Nhiều vụ việc TGPL được đánh giá chất lượng tốt, nhiều vụ việc TGPL đươc đánh giá hiệu quả và xác định là “thành công”. Đó là những vụ việc mà người được TGPL được bào chữa giảm nhẹ hình phạt, chuyển tội danh nhẹ hơn hoặc thắng kiện trong các vụ án dân sự, bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của người được TGPL là khuyết tật thuộc diện TGPL. Đó không đơn thuần là những con số thống kê, mà là những mảnh đời, số phận được TGPL miễn phí, tạo niềm tin vào công lý, thắp sáng ước mơ và hy vọng trong lòng những người người khuyết tật dễbị tổn thương.
Bước ngoặt từ quy định của Luật TGPL số 11/2017 đến quy định của Luật 05/2026/QH16 và yêu cầu TGPL trong tình hình mới
Nhìn lại chặng đường đã qua, bên cạnh những kết quả quan trọng, thực tiễn vẫn đòi hỏi những bước đi đột phá hơn để hiện thực hóa quan điểm của Đảng và Đồng chí Tổng Bí thư về việc nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ xã hội bình đẳng cho người khuyết tật.
Một dấu mốc lịch sử đã được thiết lập khi vào ngày 23/4/2026, Quốc hội thông qua Luật TGPL số 05/2026/QH16 (sửa đổi một số điều Luật TGPL, có hiệu lực từ 01/01/2027). Đột phá căn bản của đạo luật này là việc mở rộng đối tượng “người khuyết tật” được TGPL mà không đi kèm điều kiện "có khó khăn tài chính" như trước đây. Đây là bước chuyển tư duy mang tính cách mạng: chuyển từ "hỗ trợ mang tính an sinh" sang bảo đảm quyền con người một cách đầy đủ, tạo điều kiện thuận lợi nhất để mọi người khuyết tật tiếp cận dịch vụ pháp lý miễn phí của Nhà nước.
Ngày 03/12/2025, tại Trụ sở Trung ương Đảng, đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm chủ trì buổi làm việc về tình hình thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với người khuyết tật, đồng chí Tổng Bí thư nhấn mạnh: việc chăm lo cho người khuyết tật không chỉ là trách nhiệm đạo lý, mà còn là thước đo của sự văn minh, hiện đại, là yêu cầu của phát triển bền vững và hội nhập quốc tế. Trong những năm qua, Đảng, Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách quan trọng; nhiều mô hình hỗ trợ, phục hồi chức năng, giáo dục hòa nhập, tạo việc làm... đã phát huy hiệu quả. Nhiều người khuyết tật đã nỗ lực vươn lên, học tập, lao động, đóng góp giá trị cho xã hội. Tổng Bí thư chỉ rõ, thực tiễn cho thấy, phần lớn người khuyết tật còn gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống hằng ngày. Không ít người khuyết tật, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, vẫn đối mặt với nguy cơ bị bạo lực, bị bỏ rơi, bị phân biệt đối xử. Nhằm xác định rõ những khó khăn, đề ra các giải pháp thiết thực, Tổng Bí thư yêu cầu phải hướng tới mục tiêu rất rõ ràng: Không để bất kỳ người khuyết tật nào bị bỏ lại phía sau. Mọi người khuyết tật đều có cơ hội sống tốt hơn mỗi ngày[2].
Trong bối cảnh Đảng và Nhà nước quan tâm nhiều hơn đến việc nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm quyền tiếp cận các dịch vụ xã hội bình đẳng và không để người khuyết tật bị bỏ lại phía sau, cần đánh giá kỹ hơn việc triển khai Chỉ thị số 39-CT/TW của Ban Bí thư từ đó tham mưu Ban Bí thư ban hành chỉ đạo cụ thể hơn, toàn diện hơn về công tác người khuyết tật. Trong lĩnh vực TGPL, Luật TGPL số 05/2026/QH16 đã bổ sung hoàn thiện Luật Trợ giúp pháp lý số 11/2027, tạo khung khổ pháp luật toàn diện hơn, đầy đủ hơn và phù hợp hơn cho việc phát triển TGPL ở tầm cao mới. Cùng với đó, cần đưa những nội dung mới về TGPL vào Chỉ thị của Đảng về “Tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác người khuyết tật trong tình hình mới” cho phù hợp hơn, thực chất hơn và chiến lược hơn. Đó không chỉ là việc thiết lập cơ chế phù hợp hơn để bảo vệ tối đa cho người khuyết tật, đặc biệt là các nhóm dễ bị tổn thương như trẻ em khuyết tật, người khuyết tật là đồng bào dân tộc thiểu số...; mà còn tạo cơ hội, "trao quyền" để người khuyết tật có thể chủ động tiếp cận, tham gia một cách bình đẳng vào các hoạt động kinh tế - xã hội – pháp luật và đời sống, trong đó có cả lĩnh vực trợ giúp pháp lý.
Trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật không chỉ là trách nhiệm pháp lý của Nhà nước, mà là thước đo văn minh của một xã hội, là biểu hiện sinh động nhất của bản chất Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Với nền tảng từ Luật TGPL số 11/2017, được sửa đổi bổ sung bởi Luật TGPL số 05/2026/QH16 và định hướng chiến lược từ quan điểm đổi mới của Ban Bí thư, hy vọng thời gian tới, công tác này sẽ tiếp tục đạt được những kết quả mới, đáng ghi nhận, mang lại cuộc sống bình đẳng, tốt đẹp và hạnh phúc hơn cho người khuyết tật trên hành trình phát triển của đất nước.
Bùi Như Lan, Phòng Quản lý trợ giúp pháp lý
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp
[1] Quyết định số 3674/QĐ-BTP ngày 25/12/2025 ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện chính sách TGPL cho người khuyết tật thuộc diện TGPL năm 2026;
Quyết định số 2617/QĐ-BTP ngày 31/12/2024 ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện chính sách TGPL cho người khuyết tật thuộc diện TGPL năm 2025;
Quyết định số 53/QĐ-BTP ngày 15/01/2024 ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện chính sách TGPL cho người khuyết tật thuộc diện TGPL năm 2024
[2] https://baochinhphu.vn/tong-bi-thu-to-lam-chuyen-tu-duy-cham-soc-y-te-cho-nguoi-khuyet-tat-sang-cach-tiep-can-xa-hoi-hoa-nhap-10225120321124176.htm
Quyết định số 2617/QĐ-BTP ngày 31/12/2024 ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện chính sách TGPL cho người khuyết tật thuộc diện TGPL năm 2025;
Quyết định số 53/QĐ-BTP ngày 15/01/2024 ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện chính sách TGPL cho người khuyết tật thuộc diện TGPL năm 2024
[2] https://baochinhphu.vn/tong-bi-thu-to-lam-chuyen-tu-duy-cham-soc-y-te-cho-nguoi-khuyet-tat-sang-cach-tiep-can-xa-hoi-hoa-nhap-10225120321124176.htm