Quyền của người nhiễm chất độc da cam trong lĩnh vực trợ giúp pháp lý

Theo quy định Luật Trợ giúp pháp lý, người nhiễm chất độc da cam thuộc các trường hợp sau được hưởng trợ giúp pháp lý miễn phí:

i) Người nhiễm chất độc da cam có khó khăn về tài chính, bao gồm người nhiễm chất độc da cam thuộc hộ cận nghèo hoặc người nhiễm chất độc da cam  được hưởng trợ cấp xã hôi hàng tháng theo quy định pháp luật

ii) Người có công với cách mạng (trong đó có người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc da cam)

iii) Người nhiễm chất độc da cam thuộc hộ nghèo

iv)  Người nhiễm chất độc da cam là người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn

v) Trẻ em nhiễm chất độc da cam hoặc trẻ em

vi) Các diện người được trợ giúp pháp lý khác theo quy định pháp luật.

Người nhiễm chất độc da cam thuộc các trường hợp nêu trên sẽ có các quyền sau đây:

- Được trợ giúp pháp lý mà không phải trả tiền, lợi ích vật chất hoặc lợi ích khác.

- Tự mình hoặc thông qua người thân thích, cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân khác yêu cầu trợ giúp pháp lý.

- Được thông tin về quyền được trợ giúp pháp lý, trình tự, thủ tục trợ giúp pháp lý khi đến tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý và các cơ quan nhà nước có liên quan.

- Yêu cầu giữ bí mật về nội dung vụ việc trợ giúp pháp lý.

- Lựa chọn một tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý và người thực hiện trợ giúp pháp lý tại địa phương trong danh sách được công bố; yêu cầu thay đổi người thực hiện trợ giúp pháp lý khi người đó thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 25 Luật Trợ giúp pháp lý.

- Thay đổi, rút yêu cầu trợ giúp pháp lý.   

- Được bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.

- Khiếu nại, tố cáo về trợ giúp pháp lý theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý và quy định khác của pháp luật có liên quan.

 Bằng việc triển khai đồng bộ, hiệu quả nhiều cách thức truyền thông, nâng cao chất lượng đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý…, trong thời gian qua việc cung cấp dịch vụ công thiết yếu trợ giúp pháp lý cho người nhiễm chất độc da cam thuộc diện được trợ giúp pháp lý đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Kết quả, từ khi triển khai Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 đến hết năm 2025, các tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý trên toàn quốc đã thực hiện được: 1.572 lượt người nhiễm chất độc da cam có khó khăn về tài chínhí;  27.583 lượt người có công với cách mạng (trong đó có người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc da cam );  14.923 lượt người khuyết tật có khó khăn về tài chính (trong đó có người bị nhiễm chất độc da cam) được trợ giúp pháp lý miễn phí. Ngoài ra, còn có nhiều người bị nhiễm chất độc da cam đồng thời thuộc các diện người được trợ giúp pháp lý khác như người nghèo, trẻ em….thì sẽ được thống kê vào diện người được trợ giúp pháp lý khác.

 Qua báo cáo từ các địa phương, hoạt động kiểm tra cho thấy hầu hết vụ việc trợ giúp pháp lý nói chung, vụ việc trợ giúp pháp lý cho người nhiễm chấ đọc da cam  nói riêng được đánh giá đều đạt chất lượng trở lên. Nhiều vụ việc tham gia tố tụng do Trợ giúp viên pháp lý thực hiện có quan điểm bào chữa, bảo vệ cho người có công với cách mạng được các cơ quan tiến hành tố tụng chấp nhận như đòi được quyền sử dụng đất, tăng mức bồi thường thiệt hại, được tuyên mức án nhẹ hơn… Những kết quả đạt được thể hiện qua những con số cụ thể là minh chứng sinh động cho thấy chủ trương đúng đắn, kịp thời của Đảng, Nhà nước trong việc bảo đảm quyền được trợ giúp pháp lý cho nạn nhân chất độc da cam, thuộc diện được trợ giúp pháp lý, góp phần triển khai quyền con người, quyền công dân trong tiếp cận công lý và bình đẳng trước pháp luật. 

Mới đây, ngày 23/4/2026, tại kỳ họp thứ 1, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, theo đó đã mở rộng diện người được trợ giúp pháp lý, trong đó có người nhiễm chất độc da cam. Kể từ ngày 01/01/2027, người nhiễm chất độc da cam có quyền được trợ giúp pháp lý miễn phí, mà không kèm theo điều kiện có khó khăn về tài chính.

Để triển khai hiệu quả các chỉ đạo về trợ giúp pháp lý tại các văn bản của Đảng tại Nghị quyết số 27-NQ/TW về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới; Nghị quyết 66-NQ/TW,về đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và góp phần triển khai hiệu quả Nghị quyết số 42-NQ/TW về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng chính sách xã hội, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc trong giai đoạn mới, nhiệm vụ bảo đảm quyền được trợ giúp pháp lý cho nhóm người yếu thế nói chung và cho người nhiễm chất độc màu da cam nói riêng ngày càng cần được quan tâm hơn nữa theo hướng: i) Tổ chức triển khai hiệu quả Luật Trợ giúp pháp lý, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý và các văn bản hướng dẫn thi hành, quy định chi tiết Luật. ii) nâng cao năng lực thực hiện trợ giúp pháp lý cho người nhiễm chất độc da cam, nhất là về kỹ năng, kiến thức trong các lĩnh vực pháp luật đặc trưng, đặc thù; iii) tổ chức truyền thông bằng nhiều hình thức khác nhau kết hợp trực tiếp, trực tuyến… về quyền được trợ giúp pháp lý miễn phí và cách thức liên hệ khi có nhu cầu; iv) tăng cường phối hợp với các cơ quan, tổ chức có liên quan trong thông tin, gii thiệu về trợ giúp pháp lý như ủy ban nhân dân, Hội nạn nhân chất độc da cam, Hội người khuyết tật, cơ quan, người tiến hành tố tụng, các cơ sở bảo trợ xã hội tại địa phương;...

Thanh Trịnh

Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý