Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung Luật Trợ giúp pháp lý tại Phiên họp thứ 55
Sáng ngày 02/3/2026, tại Phiên họp thứ 55, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến đối với ba dự án luật gồm: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý và Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi). Trong đó, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý (dự án Luật) thu hút nhiều ý kiến thảo luận của các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, thể hiện sự quan tâm sâu sắc đối với việc hoàn thiện cơ chế bảo đảm quyền tiếp cận công lý của người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế. Tại phiên họp, các nội dung trọng tâm như mở rộng diện người được trợ giúp pháp lý (TGPL); nâng cao tiêu chuẩn, điều kiện đối với người thực hiện trợ giúp pháp lý; quy định về điều kiện thành lập Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước và Chi nhánh của Trung tâm cũng như thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực TGPL đã được tập trung trao đổi, phân tích và cho ý kiến nhằm tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật, bảo đảm tính khả thi và phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Phát biểu khai mạc phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh: 03 Luật: Luật Công chứng, Luật TGPL, Luật Tiếp cận thông tin là những dự án luật liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, vì vậy, chính sách đưa ra phải khả thi, có thể triển khai được ngay, tránh quy định chung chung và hạn chế tối đa phát sinh thủ tục không cần thiết.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh đã trình bày các nội dung cơ bản của dự án Luật, cụ thể về sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật TGPL, phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng, nội dung sửa đổi, bổ sung của dự thảo Luật về diện người được TGPL, tổ chức thực hiện TGPL, người thực hiện TGPL, phạm vi thực hiện TGPL, về chuyển đổi số trong TGPL,…
Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh trình bày tóm tắt dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý (nguồn: moj.gov.vn)
Ông Nguyễn Khắc Định, Phó Chủ tịch Quốc hội và các đại biểu tham dự Phiên họp đều đánh giá cao sự nỗ lực, khẩn trương, trách nhiệm của Chính phủ trong việc xây dựng dự án Luật, bảo đảm đúng tiến độ, đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đồng thời, cơ bản tán thành với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật TGPL. Dự thảo Luật đã thể hiện được việc đẩy mạnh phân cấp phân quyền; cải cách, đơn giản hoá thủ tục hành chính; đẩy mạnh chuyển đổi số trong TGPL; khắc phục được các vướng mắc, bất cập phát sinh trong quá trình triển khai Luật và đảm bảo đồng bộ, thống nhất với các văn bản Luật hiện hành.
Phiên họp nhận được 05 ý kiến góp ý chi tiết đối với dự thảo Luật TGPL. Các đại biểu đều tán thành việc mở rộng diện người được TGPL là hoàn toàn phù hợp với đường lối, chủ trương của Đảng tại Nghị quyết số 27-NQ/TW và pháp luật liên quan, tuy nhiên, đối với đối tượng “người có khó khăn về tài chính do gặp thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, mất mùa, sự kiện bất khả kháng, tình trạng khẩn cấp theo quy định của pháp luật” được TGPL là khá rộng, trong khi những năm gần đây liên tục xảy ra thiên tai (như lũ lụt diện rộng), dịch bệnh (như đại dịch Covid-19), số lượng người bị ảnh hưởng bởi những yếu tố kể trên là rất lớn, đồng thời cần rà soát, nghiên cứu quy định mở rộng diện được TGPL đối với “cá nhân bị thiệt hại theo quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của nhà nước”, bởi đối tượng này đã được Nhà nước bồi thường theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ.
Về chuyển đổi số trong lĩnh vực TGPL, các đại biểu đều cho rằng việc dự thảo Luật sửa đổi, thay thế quy định từ “trang thông tin điện tử Bộ Tư pháp” thành “Cổng Pháp luật quốc gia” là vô cùng cần thiết, tuy nhiên, trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số, cần rà soát, bổ sung quy định về sử dụng chữ ký số trong lĩnh vực TGPL và khuyến khích TGPL bằng hình thức trực tuyến, không chỉ tạo thuận lợi, nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ TGPL cho người dân mà còn bảo vệ môi trường khi không phát sinh hồ sơ, tài liệu giấy.
Phát biểu chỉ đạo Phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng cho rằng dự thảo Luật đã thể hiện được chủ trương của Đảng về xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa công khai, minh bạch, bảo vệ quyền công dân trong thời đại số. Ngoài ra, ông Trần Thanh Mẫn đề nghị cần nghiên cứu về cơ chế giám sát của Mặt trận Tổ quốc để đánh giá hiệu quả của văn bản quy phạm pháp luật và có báo cáo định kỳ để biết Luật có tác động tích cực đến người dân hay không.
Thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh trân trọng cảm ơn đồng chí Chủ tịch Quốc hội, các đồng chí Phó Chủ tịch Quốc hội và các đại biểu dự họp đã dành thời gian nghiên cứu kỹ lưỡng dự án Luật, đóng góp nhiều ý kiến sâu sắc, trách nhiệm và tâm huyết; đồng thời khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu tối đa các ý kiến góp ý tại cuộc họp để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật, bảo đảm chất lượng, tính khả thi và đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết UBTVQH cơ bản nhất trí với ý kiến thẩm tra sơ bộ và chỉ đạọ: Hiện tại vẫn tiếp tục giữ mô hình TGPL như hiện nay, Nhà nước đóng vai trò chủ đạo. Tuy nhiên, đề nghị Chính phủ từng bước nghiên cứu đổi mới TGPL theo hướng Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong thiết kế chính sách, đặt hàng và kiểm soát chất lượng TGPL, các tổ chức dịch vụ pháp lý sẽ đảm nhiệm TGPL theo lộ trình. Ủy ban
Thường vụ Quốc hội đánh giá cao sự chủ động, tích cực và khẩn trương của Chính phủ trong việc chuẩn bị hồ sơ dự án Luật. Hồ sơ dự án Luật cơ bản bảo đảm đầy đủ thành phần tài liệu theo quy định, đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, quyết định tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI. Trên cơ sở các ý kiến thảo luận tại phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ tiếp thu tối đa ý kiến của cơ quan thẩm tra và các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội để tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật, bảo đảm tiến độ, chất lượng./.
Nguyễn Phan Thuỳ Linh, Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp
