Trợ giúp viên pháp lý: Những người thầm lặng thắp lên niềm tin công lý cho người chưa thành niên

Phía sau mỗi hồ sơ vụ việc không chỉ là những bản án nghiêm khắc của pháp luật nhằm răn đe, phòng ngừa tội phạm, mà còn là hành trình lặng thầm của đội ngũ trợ giúp viên pháp lý trong việc bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp cho nạn nhân yếu thế; đồng thời bảo đảm việc xử lý vụ việc được khách quan, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật và giàu tính nhân văn, nhất là đối với những người chưa thành niên.

Một trong những vụ việc gây rúng động và phẫn nộ trong dư luận tuần qua là vụ án “Hiếp dâm người dưới 16 tuổi” xảy ra tại thôn Trại Giữa, xã Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh. Theo hồ sơ ban đầu từ Cơ quan công an, vào rạng sáng ngày 13/6, đối tượng H.V.T (sinh năm 1999, trú cùng thôn) sau khi ăn uống và uống nhiều bia tại nhà một người quen đã không trở về nhà. Lợi dụng đêm tối, đối tượng lẻn sang nhà anh B.V.N (sinh năm 1996, là hàng xóm của T). Tại thời điểm này, anh B.V.N không có nhà, chỉ có hai con gái nhỏ đang ngủ ở phòng ngoài. Thấy cháu B.N.N (sinh năm 2014) đang ngủ say một mình, thú tính trong người trỗi dậy, H.V.T đã thực hiện hành vi đồi bại, xâm hại tình dục cháu bé. Hành vi tàn ác này chỉ dừng lại khi tiếng chó sủa ngoài sân vang lên, khiến đối tượng lo sợ bị phát hiện nên bỏ trốn. Ngay sau khi tiếp nhận tin báo, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Quảng Ninh đã khẩn trương phối hợp với Công an xã Đầm Hà tổ chức lực lượng, rà soát và triệu tập H.V.T để đấu tranh làm rõ. Trước những chứng cứ không thể chối cãi, T đã phải cúi đầu khai nhận toàn bộ hành vi phạm tội của mình. Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Ninh đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam đối với H.V.T. Đối với những vụ án xâm hại trẻ em, tổn thương về mặt tinh thần và thể chất của nạn nhân là vô cùng lớn. Để đồng hành và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho cháu N trong suốt quá trình tố tụng, Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Quảng Ninh đã nhanh chóng cử Trợ giúp viên pháp lý Đặng Hồng Mây tham gia vào vụ án. Sự hiện diện trợ giúp viên pháp lý không chỉ đảm bảo các quyền và lợi ích trong quá trình tham gia tố tụng của cháu N được thực thi đúng pháp luật, mà còn là chỗ dựa tinh thần giúp gia đình vượt qua giai đoạn khủng hoảng này.

Nếu như vụ án tại Quảng Ninh gióng lên hồi chuông về sự an toàn của trẻ em, thì vụ việc triệt phá nhóm thanh thiếu niên sử dụng ma túy tập thể tại Gia Lai lại cho thấy một mảng tối đáng sợ trong lối sống của một bộ phận giới trẻ hiện nay khi thiếu đi sự giáo dục, sát sao từ gia đình. Rạng sáng ngày 23/6/2026, qua công tác nắm bắt tình hình địa bàn, lực lượng Công an xã Cát Tiến (tỉnh Gia Lai) đã tiến hành kiểm tra hành chính bất ngờ đối với một phòng trọ tại thôn Phú Hậu, xã Cát Tiến. Phòng trọ này do Đ.T.H (sinh năm 2009, trú tại làng Krói, xã Kbang) thuê. Tại thời điểm kiểm tra, lực lượng chức năng bắt quả tang Đ.T.H cùng người yêu là N.H.T (sinh năm 2009, trú tại phường An Nhơn) và Đ.T.K (sinh năm 2009, trú tại làng Krói, xã Kbang) đang trong trạng thái mơ màng, biểu hiện nghi vấn phê ma túy. Tiến hành test nhanh, cả 3 đối tượng đều cho kết quả dương tính với chất ma túy tổng hợp Methamphetamine (ma túy đá). Tại hiện trường, lực lượng công an cũng thu giữ 2 gói nilon chứa ma túy do N.H.T cất giấu. Đấu tranh mở rộng vụ án, cơ quan chức năng bàng hoàng phát hiện một sự thật: nhóm thiếu niên này đã rủ rê, lôi kéo nhau tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy liên tục tới 4 lần chỉ trong vòng chưa đầy 48 tiếng đồng hồ. Tiến hành truy xét và test nhanh các đối tượng liên quan khác trên địa bàn, công an phát hiện thêm 4 đối tượng khác cũng dương tính với Methamphetamine gồm: N.T.L (sinh năm 2007), Đ.T.D (sinh năm 2009), Đ.T.K (sinh năm 2002) và L.Đ.N (sinh năm 2006). Quá trình đấu tranh, đối tượng Đ.T.K đã tự nguyện giao nộp thêm 1 gói ma túy do bản thân tự mua về cất giấu nhưng chưa kịp sử dụng. Nhận thấy tính chất nghiêm trọng của vụ việc liên quan đến nhiều đối tượng trong độ tuổi vị thành niên, Công an xã Cát Tiến đã bàn giao toàn bộ hồ sơ, tang vật và các đối tượng cho Phòng Cảnh sát điều tra về tội phạm ma túy Công an tỉnh tiếp tục thụ lý theo thẩm quyền. Để bảo vệ quyền được bào chữa của người chưa thành niên theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Gia Lai đã cử trợ giúp viên pháp lý Trịnh Thị Hiệp tham gia vào quá trình điều tra, bào chữa cho các đối tượng trên.

Không dừng lại ở tệ nạn ma túy, sự bốc đồng của tuổi trẻ còn kéo theo những vụ việc băng nhóm, mang theo hung khí tự chế gây rối trật tự công cộng, thách thức dư luận và cơ quan thực thi pháp luật. Vụ hỗn chiến đường phố vừa xảy ra tại Đồng Nai là một minh chứng điển hình. Ngày 2/7, Công an thành phố Đồng Nai thông báo đang tạm giữ hình sự 8 đối tượng để điều tra về hành vi "Gây rối trật tự công cộng". Nhóm đối tượng này có tuổi đời còn rất trẻ, gồm: T.D.T (sinh năm 2010), T.V.K (sinh năm 2009), T.N.D.H (sinh năm 2009), T.Đ.A.T (sinh năm 2008), C.N.H (sinh năm 2008), V.N.M.T (sinh năm 2010), H.T.P (sinh năm 2009) và T.P.Đ (sinh năm 2009), đều ngụ tại thành phố Đồng Nai. Liên quan đến vụ án này, cơ quan điều tra cũng đã bàn giao 9 đối tượng khác cho gia đình bảo lãnh do chưa đủ 16 tuổi để tiếp tục củng cố hồ sơ xử lý sau. Trước đó, vào đêm ngày 27/6, người dân trên các tuyến đường của thành phố như Nguyễn Ái Quốc, Đồng Khởi, Phạm Văn Thuận và Võ Thị Sáu đã chứng kiến nhóm tổng cộng 17 thanh thiếu niên này điều khiển xe mô tô tốc độ cao, không đội mũ bảo hiểm. Đáng chú ý, chúng mang theo nhiều dao tự chế và vỏ chai bia thủy tinh, liên tục nẹt pô, lạng lách và ném vỏ chai xuống đường, gây mất an ninh trật tự nghiêm trọng. Khi bị lực lượng tuần tra phát hiện, nhóm quái xế này không những không chấp hành mà còn ngông cuồng ném chai bia về phía lực lượng chức năng để khiêu khích rồi tăng ga tháo chạy. Nhận định hành vi của nhóm đối tượng có tổ chức và gây nguy hiểm cho người tham gia giao thông, Phòng Cảnh sát hình sự Công an thành phố Đồng Nai đã nhanh chóng tổ chức khám nghiệm hiện trường, truy xét tận gốc và tóm gọn cả 17 đối tượng, thu giữ 5 xe mô tô cùng 4 dao tự chế. Do phần lớn các đối tượng đều nằm trong diện người dưới 18 tuổi và thuộc đối tượng được trợ giúp pháp lý, Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Đồng Nai đã cử một tổ gồm 4 trợ giúp viên pháp lý dày dạn kinh nghiệm gồm: Phan Thị Vân, Nguyễn Ngọc Huyền, Nguyễn Chiến Thắng và Phan Thị Thơm tham gia vào quá trình tố tụng để bào chữa, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho các em theo đúng tinh thần nhân văn của pháp luật đối với người chưa thành niên.

Những vụ việc đau lòng xảy ra liên tiếp trong tuần qua là một lời cảnh báo đắt giá, đánh thẳng vào trách nhiệm của gia đình và nhà trường. Sự thiếu thốn tình cảm, buông lỏng quản lý hoặc giáo dục sai cách từ gia đình chính là con đường ngắn nhất đẩy các em vào vòng xoáy của tệ nạn ma túy, bạo lực đường phố và những hành vi phạm pháp nguy hiểm khác. Bên cạnh sự nghiêm minh của pháp luật và sự tận tụy của các trợ giúp viên pháp lý, xã hội cần có một lá chắn vững chắc hơn từ chính gia đình để bảo vệ và định hướng cho thế hệ trẻ trước những cám dỗ cuộc đời./.

Trung tâm Thông tin pháp luật quốc gia và trợ giúp pháp lý