Hội nghị tập huấn kỹ năng giải quyết các vấn đề tương tự trợ giúp pháp lý phát sinh sau vụ việc trợ giúp pháp lý kết thúc

Tham dự Hội nghị có đại diện Sở Tư pháp thành phố Hồ Chí Minh, Công an thành phố Hồ Chí Minh, lãnh đạo Trung tâm TGPL, trợ giúp viên pháp lý, luật sư ký hợp đồng thực hiện trợ giúp pháp lý…của các Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước các tỉnh, thành phố: Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng, Cần Thơ, Đồng Nai, An Giang, Vĩnh Long, Đồng Tháp, Tây Ninh, Tuyên Quang, Lạng Sơn, Lào Cai, Điện Biên.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, bà Vũ Thị Hường, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý nhấn mạnh, thời gian qua, cùng với việc nâng cao chất lượng vụ việc trợ giúp pháp lý, thực tiễn cho thấy sau khi vụ việc trợ giúp pháp lý kết thúc, nhiều người dân, đặc biệt là người thuộc diện được trợ giúp pháp lý hoặc các nhóm “dễ bị tổn thương” vẫn tiếp tục gặp những vướng mắc pháp lý có liên quan đến đến việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của họ.

Nhiều trường hợp cần được hướng dẫn về thủ tục, trình tự hoặc các vấn đề liên quan đến thi hành án, thực hiện bản án, quyết định của cơ quan có thẩm quyền hoặc giải quyết các quan hệ pháp luật có liên quan đến người đã từng được trợ giúp pháp lý. Tuy nhiên, những yêu cầu này không phải lúc nào cũng đủ điều kiện để thụ lý thành một vụ việc trợ giúp pháp lý mới theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý. Đây là nội dung ít được trao đổi, thảo luận một cách chuyên sâu trong các diễn đàn hoặc các lớp tập huấn về chuyên môn, nghiệp vụ TGPL. Vì vậy, theo Kế hoạch số 14/KH-PB&TG ngày 14/5/2026 của Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, việc tổ chức hội nghị tập huấn này tạo diễn đàn để đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, thống nhất cách nhận diện và xử lý các vấn đề tương tự trợ giúp pháp lý phát sinh sau khi vụ việc trợ giúp pháp lý kết thúc, góp phần nâng cao chất lượng hỗ trợ người dân.

Tại Hội nghị, báo cáo viên đã trình bày tổng quan những nội dung liên quan đến “vấn đề tương tự trợ giúp pháp lý phát sinh sau khi vụ việc trợ giúp pháp lý kết thúc” trong các lĩnh vực dân sự, hình sự và hành chính. Giảng viên và các đại biểu tập trung trao đổi, làm rõ nội hàm, phạm vi khái niệm, đặc điểm, các tiêu chí nhận diện và cách thức xử lý khi gặp những vấn đề này. Nhiều ví dụ thực tiễn đã được nêu ra, phân tích các vấn đề pháp lý phát sinh “tương tự trợ giúp pháp lý”. Thông qua nhiều tình huống thực tiễn cho thấy, “vấn đề tương tự trợ giúp pháp lý” có thể là những vấn đề có liên quan trực tiếp đến vụ việc trợ giúp pháp lý trước đó hoặc liên quan đến người đã từng được trợ giúp pháp lý nhưng tại thời điểm phát sinh vấn đề pháp lý thì họ không còn đủ điều kiện để được trợ giúp pháp lý (ví dụ, không còn là người thuộc diện được trợ giúp pháp lý hoặc yêu cầu của họ không đủ điều kiện để thụ lý theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý).

Các đại biểu dành nhiều thời gian trao đổi về các vấn đề tương tự trợ giúp pháp lý trong lĩnh vực dân sự, hình sự và hành chính; những nội dung cần lưu ý trong quá trình hỗ trợ người dân; cách thức hướng dẫn và kết nối với cơ quan, tổ chức có thẩm quyền nhằm kịp thời bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người đã từng được TGPL sau khi vụ việc TGPL đã kết thúc…

Các đại biểu trao đổi, thảo luận

Qua thảo luận, nhiều đại biểu cho rằng, trong thực tiễn, người thực hiện trợ giúp pháp lý vẫn gặp trường hợp yêu cầu hỗ trợ về mặt pháp lý sau khi vụ việc trợ giúp pháp lý đã kết thúc. Một số ý kiến chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn từ địa phương khi gặp các trường hợp yêu cầu hỗ trợ phát sinh sau khi vụ việc trợ giúp pháp lý kết thúc thì không có sơ sở để thụ lý vụ việc trợ giúp pháp lý theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý.

Mặc dù pháp luật hiện hành chưa có quy định cụ thể về việc xử lý các vấn đề tương tự trợ giúp pháp lý này, nhưng trên thực tế nhiều người thực hiện trợ giúp pháp lý đã chủ động giải thích cho người dân hiểu họ hoặc yêu cầu của họ không được thụ lý theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý và hướng dẫn họ liên hệ hoặc liên hệ giúp họ với ơ quan, tổ chức có thẩm quyền hoặc giới thiệu đến các cơ chế hỗ trợ phù hợp nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Vì vậy, việc nâng cao năng lực cho người thực hiện trợ giúp pháp lý trong việc nhận diện, thống nhất cách xử lý đối với các trường hợp này là rất cần thiết nhằm bảo đảm tính kịp thời, liên tục trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, nhất là nhóm “yếu thế”.

Các đại biểu cũng đề xuất tăng cường công tác phối hợp giữa tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý với các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan thi hành án dân sự, cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương và các tổ chức có liên quan nhằm nâng cao hiệu quả hỗ trợ người dân khi phát sinh các vấn đề pháp lý sau khi vụ việc trợ giúp pháp lý kết thúc. Đồng thời, cần tiếp tục nghiên cứu, tổng kết thực tiễn để xây dựng các tài liệu hướng dẫn, mô hình hỗ trợ phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng công tác hỗ trợ và trợ giúp pháp lý trong thời gian tới.

Tham dự tập huấn, đại diện cơ quan cảnh sát điều tra Công an Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, sự tận tâm của đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý; đồng thời khẳng định công tác phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng Công an và Trung tâm trợ giúp pháp lý Nhà nước đã góp phần đáng kể trong việc bảo đảm quyền tiếp cận công lý của người dân, nhất là các nhóm “yếu thế”, nâng cao chất lượng giải quyết vụ việc TGPL và bảo đảm thực hiện đúng các quy định của pháp luật trong hoạt động tố tụng.

Đại diện Cơ quan cảnh sát điều tra, Công an thành phố Hồ Chí Minh

Kết thúc Hội nghị, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Vũ Thị Hường đánh giá cao sự quan tâm hỗ trợ của Ban Quản lý dự án chuyên trách Bộ Tư pháp, Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh, Sở Tư pháp thành phố Hồ Chí Minh, Công an thành phố Hồ Chí Minh và các đại biểu từ các địa phương đã giúp Cục tổ chức hội nghị tập huấn đúng quy định; các đại biểu tham gia rất tích cực, nhiều ý kiến phát biểu có trách nhiệm, chất lượng của đại biểu sẽ giúp Cục tiếp tục nghiên cứu, tham mưu Lãnh đạo Bộ có những giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác trợ giúp pháp lý.

Nhìn chung, các đại biểu đánh giá cao nội dung chương trình tập huấn. Tài liệu tập huấn và các chuyên đề thảo luận được xây dựng sát với thực tiễn, góp phần bổ sung kiến thức, kỹ năng và thống nhất nhận thức, chủ động nhận diện, xử lý các vấn đề pháp lý tương tự trợ giúp pháp lý phát sinh sau khi vụ việc trợ giúp pháp lý kết thúc, qua đó góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu hỗ trợ pháp lý của người dân.

Các đại biểu chụp ảnh kỷ niệm

Bên cạnh đó, Hội nghị tập huấn còn góp phần triển khai hiệu quả Kế hoạch hoạt động năm 2026 và mục tiêu của Dự án “Tăng cường trợ giúp pháp lý cho người nghèo và đối tượng yếu thế” do do Bộ Tư pháp là cơ quan chủ quản và được Ngân hàng Thế giới tài trợ từ nguồn hỗ trợ của Quỹ Phát triển Xã hội Nhật Bản. 

Tuyết Minh

Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý